Richting Kroatië.

Ik was iets te optimistisch over de afstand, want we rijden toch nog in Bosnië waar onze volgende stopplaats is. Soms is het zonde om door te rijden, omdat de zon schijnt en de natuur adembenemend is. We komen terecht op een camping in Draçevo, Velicani. Het klinkt bijna Italiaans.

De camping zelf stelt weer niet veel voor. Wat zou het heerlijk zijn een verwarmde badkamer te hebben als de temperatuur onder de 10 graden zakt. De host van de camping is een enorme breed lachende man met handen als kolenschoppen. Hij was vroeger kok en is nu bezig met het bouwen van een restaurantje op de camping. Er lopen de nodige poezen rond. Als Fred een stuk worst op het aanrecht laat liggen, is het in een mum van tijd weg. Daardoor missen we een onderdeel voor ons avondeten en eten we op de camping, worst met gegrilde paprika. Worst bijna een nationaal gerecht, je vindt het in vele soorten en smaken.

Al dat reizen en al die indrukken zijn vermoeiend. Om één uur ga ik een tukje doen en wordt na drieën wakker. Wel zonde van de dag, maar schijnbaar nodig. Gewoon even bijtanken. De volgende dag weer verder naar het Noorden en dan zijn we in Kroatië. Bij de grens wordt gevraagd of we alcohol of sigaretten hebben die aangegeven moeten worden. Nooit aan gedacht, dus nee.

We rijden langs een prachtig meer waar veel meerkoetjes op drijven en aalscholvers hun vleugels drogen. Langs de weg bomen met granaatappels. Vogels in de bomen een buizerd landt elegant.

Voor mijn voeten schiet een Indische mangoest weg. Ze zijn ooit uitgezet om de giftige zandadders te bestrijden. Ze zijn zo succesvol, dat ze nu de inheemse biodiversiteit bedreigen, met name broedende vogels, amfibieën en kleine zoogdieren. 

Om vijf uur is het donker en dan echt donker. We vinden nog een camping Biokovo in de buurt van Imotski. In Imotski zouden de natuurlijke wonderen te zien zijn van het ‘Blue lake’ en ‘Red lake’. Plus een oude burcht Topana Fortress. We rijden de volgende dag erheen. Helaas zijn de meren opgedroogd,. De klim naar de burcht is zwaar en stijl. Toch overwon mijn nieuwsgierigheid het en kwam ik luid kreunend en puffend boven. De ruïne is net zo als iedere andere. Restanten van muren waar ooit een ruimte was. Een overzicht over de omgeving en de meren. Een ware vesting.

En dan is er in Imotski zowaar een Lidl. Eindelijk verse groenten, de koffie voorraad aanvullen, yoghurt en brood. We gaan met twee volle boodschappentassen naar de caravan. Fred maakt een heerlijke courgette soep. 

En onze avonturen gaan nog steeds verder. Soms kom je onderweg bijzondere zaken tegen….

Skodarmeer. Skadarsko Jezero

We staan langs de rivier, op camping Rivercamp Moraca. De camping is net zo groot als onze achtertuin. Naast ons een gezin met drie kinderen uit Zwitserland. De langs stromende rivier staat in verbinding staat met het Skadar meer. Er wordt druk gevist, wij lopen langs de rivier en zien reigers, meeuwen, kraaien en zelfs ijsvogeltjes. 

De dichts bijzijnde plaats/dorp is Virpazar. Het meer wordt geprezen om zijn schoonheid en de vogelpopulatie, die er huist. Om in Virpazar te komen moet je een smalle doorgang door over een smal spoor. We worden meteen aangesproken door een man, die ons een boottocht, een maaltijd of overnachting wil verkopen. Nee, dat willen wij niet, we willen de bergen in om te genieten van de omgeving.

De weg naar boven is spectaculair. Het geeft een prachtig overzicht over het meer. Een Nederlands gezelschap op de fiets, zwaait enthousiast naar ons op het hoogste punt. Dan weer naar beneden, waar we een klein strandje vinden. Het water is zo ontzettend helder, her en der een visser. Vis is hier erg intrek in de Restaurants.

Na afloop gaan we boodschappen doen bij de Voli (de winkelketen hier) in Virpazar. We lopen nog wat rond in het stadje en houden het dan voor gezien. Virpazar is volledig op toeristen ingericht. Terrasjes, restaurants en boottochten staan op het menu.

De campingbaas een goede 60-ger, is reuze gezellig en nodigt ons uit voor een biertje. Hij heeft de camping een jaar geleden geopend en is verbaasd over het succes. De grond heeft hij van zijn vader geërfd. De communicatie verloopt via Google translate. En als hij het niet meer weet, zegt hij “super”. Hij geeft zijn gasten continue aandacht, mij irriteert dat. Ik kan zelf echt de weg naar de WC vinden, of de auto keren. Omdat het herfst is valt er veel blad op het terrein, dat hij miniscuul met stoffer en blik wegveegt. Daar is hij zoet mee.

We staan rond 7 uur op om in het vroege licht, langsvliegende vogels te fotograferen. We willen oefenen in ‘panning’, een techniek waarin de vogel bevriest in het beeld en de achtergrond onscherp meebeweegt. Het is super lastig, want je timing en de snelheid van de vogel speelt een crusiale rol. Bij mij vergt het nog veel oefening. Dus nu geen bruikbare beelden.

De volgende dag vertrekken we. Het weer bij de kust is beter. Doel de baai van Kotor. Weer zo een stukje natuurschoon. Langs de baai loopt een weg die precies twee auto’s breed is, soms minder. Het is niet druk, maar het is ook de enige verbinding hier. Alles rijdt over de weg, de bus, vrachtwagens met bevoorrading en veel auto’s. Men is hier gewend op de millimeter te passeren, voor ons is het tenen krommend. De caravan is ook breder dan een personen auto, gewoon lastig.

Er is een camping langs de baai in postzegel formaat. De opgang is stijl, erg stijl. De draai op de postzegel, bijna niet te doen. Fred zweet peentjes, dus neem ik het over. Ik laat de auto iets terug lopen en kan zo de ingang insteken. Nu staan er op de postzegel overal palen. Vroeger was de postzegel overkapt voor de druiven. Met een grote draaicirkel een klus om de caravan er neer te zetten. 

Fred maakt een nachtfoto. Ik luister naar een boek.

En als we s’ochtends verder willen is het helemaal een klus om van het terreintje af te komen. Ik rijd de bocht naar de oprit van de camping zover mogelijk uit, maar dat werkt niet. En dan sta je op een hellend vlak van 30 graden. Achteruit met mijn linkervoet op de rem. De auto steunt en kreunt. Maar hij gaat toch naar achteruit naar boven. Opnieuw proberen, met aanwijzingen van twee dames en Fred. Weer lukt de draai niet. Nogmaals achteruit en de caravan in een ander gat drukken om meer ruimte te krijgen. Fred roept STOP, ik ga zelf kijken. Hij kan nog 50 cm naar achteren en die heb ik nodig voor de draai. En eindelijk op de millimeter lukt het. Qua rijden was dit een sterk staaltje, al zeg ik het zelf. 

Om in niet nog meer hachelijke situaties te komen, nemen we de pont naar de overkant van de baai van Kotor, om onze route te vervolgen. 

We gaan zo langzamerhand zeer rustig richting huis. Dit trekken en al die nieuwe indrukken is erg vermoeiend. De kou in de bergen slopend. Ondanks het feit dat de natuur hier fantastisch mooi is, de mensen erg vriendelijk, heb ik toch geen veilig onderbuik gevoel. We staan op campings, vaak primitief, douche in de openlucht onverwarmde WC. Dat zou dus goed moeten voelen, maar ik mis de vrijheid, zoals we die in de Baltische staten hadden.

Onderweg naar Bosnië nemen we een maaltijd, mixed grill, bij een restaurant. Het is lekker en niet koken is een luxe. De portie erg groot, teveel voor mij.

We vinden een plekje bij een verlaten treinstation. Hier zijn vroeger Winnetou en Old-Shatterhand films opgenomen. Je kunt ze nog zien op YouTube onder de naam ‘The treassure of the Silver Lake’

Alles is nu vervallen en verlaten. 

Het zonnetje zakt langzaam onder de horizon. Morgen richting Kroatie. Dwz weer een grensovergang met stempels en papier controle.

 

Biogradska Gora National Park.

Biogradska Gora National Park is een van de laatst overgebleven oeroude regenwouden. Het is gelegen in centraal-noordoost Montenegro. Het woud bevindt zich tussen de Tara en Lim rivieren.

Er zijn bomen van meer dan 500 jaar oud met een hoogte van meer dan 60 meter. Centraal in het park ligt een gletsjer meer op de hoogte van 1094 meter. Daarnaast zijn er nog 6 andere meren.

Als we de slagboom gepasseerd hebben, toegang 9 Euro, gaat de weg stijl omhoog met de benodigde haarspeldbochten. Uiteindelijk kom je dan op een parkeerplaats aan het meer. Ook hier is duidelijk te zien dat het droog geweest is, want het water staat laag. In het park zijn her en der cabins, houten huisjes, waar je de nacht kunt doorbrengen. Dat moet prachtig in de zomer zijn. Ook mag je in het park kamperen op aangewezen plaatsen.

-

We hebben twee dagen in het park gelopen. Het weer was druilerig, koud en nat. Heel veel mist. Maar toch waren de herfstkleuren zo mooi. Ik vond het moeilijk dit op beeld vast te leggen, omdat het ‘zoveel bos’ was. Niet een mooi doorkijkje, wel stijle hellingen, grote bomen en heel veel mos.

We doen boodschappen in Mojkovac. Het is een kleine stad die gerenoveerd wordt. Het centrale stads plein, met een groot beeld in Russische stijl van Janko Vukotic, ligt helemaal open. Een beroemde Montenegrijnse generaal uit de eerste wereldoorlog, die de slag bij Montovac in 1916 leidde. Men is hard aan het moderniseren, blijkt uit deze snelweg overgang.

Als we terug bij de camping zijn spreekt de eigenaresse ons aan. Het is St Luca’s dag. Een feestdag voor de Montenegranen. Ze zegt dat ik niet hoef te koken en biedt ons een avondmaaltijd aan. Veel vlees, wat doperwten, brood en toe zoetigheid. Wat een verwennerij. 

Het is aardig koud geworden, de laatste week. Nachtvorst en koude wind. Dus rijden we richting kust waar de temperatuur iets hoger is. Ons volgende plan is een bezoek aan Lake Skodar. 

We rijden lang door en het is pikkedonker. Dientengevolge kunnen we de camping niet vinden en staan we nu op een terrein dat hoort bij een Restaurant. De weg was bijna niet te zien en erg slecht. Fred heeft toestemming gevraagd aan een  jongen, die aardappelen aan het schillen was. Niemand zal ons hier zien, zo donker is het.

Durmitor ring.

Verder op onze route belanden we bij camping Moto klub Durmitor. Eerst een weg op die stijl omhoog loopt. Smal is en niet op tegenliggers wacht. Als je in Nederland woont, verwacht je zoiets niet. De camping baas verteld trots dat er een groep camperaars onderweg is. Nu die zullen zich toch wel even achter de oren krabben bij aankomst. De camping is een verwaarloosde camping uit de 50ger jaren. De toiletten hebben een ouderwetse stortbak en zijn niet schoon. Ze dienen als bidet en douche. Ik heb geen gebruik van de douche gemaakt. Ik moest er niet aan denken tegen andermans resten aan te kijken.

De camping ligt in de buurt van Black Lake (Crno Jezero), een toeristische attractie en de Durmitor ring.

De eigenaar vertelt, dat je achter de camping rechtstreeks naar het meer kunt lopen. Het zou 20 minuten duren. We vertrekken tegen drie uur, eerst een pad stijl omhoog, dan een langgerekte afdaling, dwars door het bos. Een smal modderig pad, met omgevallen bomen. Het bos volop in herfsttooi. Een uur later bereiken we het Zwarte Meer. 

Er zijn nog wat andere toeristen, verder is het rustig. Door de reflectie van de zwarte bodem, lijkt het meer donker gekleurd. We maken wat foto’s en lopen er rond. De duisternis valt snel en ik heb absoluut geen zin via het bos terug te lopen, waar je geen hand voor je ogen ziet. Over de weg is het bijna 6 kilometer, dat is dan de betere optie. Nu het was een terug  tocht wel.  Bergje op, bergje af, mijn camera rugtas weegt lood. Voeten pijn, knieën al niet veel beter. Tegen 7 uur zijn we thuis. Uitgeput.

De dag erna rijden we de Durmitor ring 89 km. Het is een smalle weg met de benodigde gaten en echte haarspeldbochten. Het uitzicht is werkelijk fantastisch mooi. Een echte aanrader. Eerst door de bossen, dan over de hoogvlakte die als een maanlandschap zich manifesteert. Je ziet de Tara kloof van bovenaf, de sneeuw op de bergen. De foto’s zeggen genoeg.

Vandaag zitten we in de buurt van Mojkovac. 

Een prima camping, we mogen douchen in een appartement, waar het warm is. Er is een keuken met een groot Aga fornuis, die voor de warmte zorgt.

Zoals gebruikelijk krijgen we een drankje aangeboden. Fred zoekt een glas en trekt de afzuigkap van de muur. Die valt op het fornuis en de glasplaat is in gruzelementen. Super vervelend. Volgens de dochter des huizes was het fornuis aan vervanging toe en doet men er niet moeilijk over. Toch voelt het niet fijn. Tijdens het eten komt ze met brood en kaas aan. Wat een vriendelijkheid hier.

Ik vergeet helemaal te vertellen dat het hier barst van de zwerfhonden en zwerfkatten. Deze wilde graag mee.

Montenegro

 We zijn doorgereden naar Montenegro. Omdat de afstand te groot is voor een dag, maken we een stop in zuid Kroatië in de buurt van Sibenik. Een oude vestingstad. Eigenlijk zijn alle steden aan de kust vestingen omdat Kroatië zich moest verdedigen tegen de invallen van Romeinen, Grieken, Hongaren, Fransen, Turken. Het land heeft veel overheersers gehad en is pas in 1991 onafhankelijk geworden. Het is interessant om de Wikipedia daar eens over te raadplegen. Langs de kust veel eilanden. Het water prachtig blauw in de zon.

 De kustweg loopt via Bosnië-Herzegovina, een niet EU land en geen lid van de NAVO. De wegen zijn slecht, de grensovergang traag.

Hier is duidelijk geen EU geld naar toe gegaan. Ook voor Montenegro geldt de plicht om sneeuwkettingen in je auto te hebben. We wagen het in een winkel, maar die heeft ze niet. In Bosnië zien we een winkel met iets van ‘auto’ erop en zowaar, hier zijn we geslaagd. Tot onze verbazing kostten ze 25€. Dat was een goede deal.

In Montenegro willen we naar het Zwarte Meer (Crno Jezero) en de Tara Kloof. Helaas vergist Fred zich en staan we op een camping in de buurt van Nikšić, denkend dat het nabije meer het goede is. 

We boeken hier drie nachten, dus moeten we ons hier maar vermaken. De eigenaar is super vriendelijk, we krijgen een biertje aangeboden bij aankomst. We communiceren via google translate.

We komen er al snel achter dat mobiel internet hier niet werkt, Montenegro behoord niet tot de EU, hetgeen oriëntatie behoorlijk lastig maakt. Gelukkig heeft de camping wel internet en kan ik een e-sim kopen met beperkte data. Het internet bereik in het land is niet gegarandeerd, dus soms zijn we niet bereikbaar, wel via de telefoon begreep ik. 

We gaan boodschappen doen in Nikšić, om op aanraden van de campingbaas naar een grotere super  te gaan. We zijn de wortelen, kool en gehakt een beetje zat.

 Nikšić is een grote moderne stad, het verkeer verwarrend. De supermarkt is prima, we vinden wat we nodig hebben.

s’ Middags rijden we naar het Ostrog klooster. Manastir (klooster) Ostrog ligt ongeveer 15 km ten zuiden van Nikšić. Het orthodoxe klooster van Ostrog is gelegen op een massieve rots en is het bekendste heiligdom van Montenegro. Het klooster werd in de 17e eeuw door de metropoliet van Herzegovina, Vasilius, gebouwd. Gedurende zijn leven verwezenlijkte Vasilius talrijke wonderen. Na zijn dood werd hij heilig verklaard en begraven in de kloosterkerk.

Het klooster van Ostrog behoort tot de meest bezochte bedevaartsoorden op de Balkan. Van alle uithoeken van de wereld komen pelgrims naar deze heilige plaats. Zowel Orthodoxen, Katholieken en Moslims geloven dat de gemummificeerde overblijfsels van Vasilius wonderbaarlijke en helende krachten heeft.

Relikwieën en gouden iconen
Het pelgrimsoord bestaat eigenlijk uit twee kloosters. Het beneden-klooster met de Kerk van de Heilige Drie-eenheid (Heilige Drievuldigheid of Triniteit) werd gebouwd in 1820 en het boven-klooster dat uit een rots lijkt gehakt te zijn (gelegen op 900 m hoogte). Het bovenste-klooster bestaat eigenlijk uit twee rotskerken die met indrukwekkende iconen versierd zijn en waar het lichaam van de Heilige Vasilius bewaard worden.

Volgens lokaal gebruik hoort bij een bezoek aan Ostrog dat het boven-klooster te voet wordt bereikt vanaf het beneden-klooster. Via dit een pelgrimspad is het circa een half uur wandelen tot aan het boven-klooster. 

Pelgrims liggen op de grond te slapen voor het klooster. Geestelijken wandelen rond en maken een praatje. Er zijn souvenier winkeltjes, met nep-ikonen, armbandjes, sleutelhangers, alles met religieuse afbeeldingen. 

Na alles aanschouwd te hebben dalen we weer af naar de parkeerplaats. Het was bijzonder. 

Onderste kerk.

Commercie onderweg.